FOTO: Tanjug/Amir Hamzagić

  Srbija i Republiska Srpska (RS) i ove godine zajedno odaju poštu žrtvama progona u "Oluji".

    Hrvatska vojno-policijska operacija "Oluja" počela je 4. avgusta 1995. godine ofanzivom hrvatske vojske i policije i jedinica HVO-a na području Banije, Like, Korduna i severne Dalmacije.

    Dan kasnije, 5. avgusta, hrvatska vojska je ušla u gotovo napušten Knin i istakla zastavu Hrvatske, dok su kolone izbeglica preko srpskih teritorija u BiH krenule ka Srbiji.

    Prema podacima Dokumentaciono informacionog centra "Veritas", u "Oluji" je sa prostora Republike Srpske Krajine proterano više od 220.000 Srba, a više od 1.900 ih je ubijeno, pri čemu su počinjeni brojni zločini. 

    Bio je to najveći egzodus civila u Evropi posle Drugog svetskog rata. 

    Vojna dejstva su počela u 5.00 časova ujutro 4. avgusta, žestokim dejstvima artiljerije i raketnih jedinicana duž čitave linije fronta. Prva linija odbrane Vojske Republike Srpske Krajine pomerena je, odnosno probijena, na više mesta, prodorom u dubinu RSK.     
    U popodnevnim odnosno večernjim satima započela je evakuacija civila, preko Srba i Dvora. 

    Sutradan, 5. avgusta, oko podneva, objavljeno je da su hrvatske trupe ušle u Knin. 

    Tog dana zauzet je prostor većeg dela dalmatinske zagore koji je ulazio u sastav RSK, osim Knina, Drniš, Benkovac, na prostoru Like Plaški, ali i Dubica u Baniji.

    Linije kod Slunja probijene su 6. avgusta. Tada dolazi do spajanja trupa Hrvatske sa takozvanim Hrvatskim vijećem odbrane, odnosno vojskom Hrvata BiH, kao i sa Petim korpusom Armije BiH, odnosno muslimanskim snagama. 

    Time je prostor RSK presečen, a istog dana zauzeta je Petrinja u Baniji, dok je posle ozbiljnijeg otpora te večeri pala i Glina.
    Vojnić, Topusko, Lapac pali su 7. avgusta. 

    Tog dana u 18.00 časova Gojko Šušak, tadašnji ministar odbrane Hrvatske objavio je da je operacija "Oluja" okončana. 
    Brojni civili koji se nisu povukli stradali su. Prema podacima Hrvatskog helsinškog odbora, na prostoru sektora "Jug" ostalo je 4.051 lice, od čega je ubijeno oko 600, ne računajući vojna lica. 
    Savet bezbednosti OUN doneo je Rezoluciju br. 1009 10. avgusta 1995. godine, kojom je od Hrvatske tražena zaštita civila i njihove imovine, kao i kažnjavanje onih koji su počinili zločine.
    Među zločinima koji su se tada dogodili je i bombardovanje kolona izbeglica, a najpoznatiji je zločin na Petrovačkoj cesti, kada je avion hrvatskog ratnog vazduhoplovsta 7. avgusta usmrtio 10 osoba, među njima četvoro dece, a ranjeno je više od pedeset civila, među kojima mnoštvo  dece. 
    U prihvatu izbeglih posebno su se tada istakli građani Prijedora i Banja Luke.

    Međunarodni sud pravde je u presudi iz februara 2015. godine "Oluju" okvalifikovao kao etničko čišćenje, ali ne i kao genocid, iako svetski eksperti za tu oblast smatraju da je ta operacija imala sve karakteristike genocida.

    Srbija i Republika Srpska zajednički obeležavaju stradanje srpskog naroda u "Oluji" od 2014. godine, a u Prijedoru je 2023. godine godišnjica "Oluje" prvi put obeležena u Republici Srpskoj.

    Predsednik Srbije Aleksandar Vučić izjavio je ranije da je izbor lokacije za ovogodišnju centralnu ceremoniju simboličan i važan, jer je Mrkonjić Grad mesto koje je pretrpelo jeziva razaranja i pogrom.

IZVOR: Tanjug